Gezond binnen (Kinderopvang)

Een gezond binnen- en buitenmilieu is nog belangrijker bij kleine kinderen. Kinderen bevinden zich in een cruciale fase in hun fysieke en mentale ontwikkeling. Aandacht voor hun gezondheid tijdens de eerste levensjaren is extra belangrijk, ook omdat we nog niet weten hoe groot de invloed is op latere leeftijd.

De kwaliteit van de binnenlucht wordt bepaald door verschillende factoren, afkomstig van zowel de buitenlucht als de gebruikte bouw- en onderhoudsmaterialen, de inrichting van de ruimtes en de activiteiten van de gebruikers.

Acties en FAQ voor Kinderopvang


Ventileren en verluchten

Ongeacht de oorzaak, kan je de ophoping van de meeste schadelijke stoffen voorkomen door een goede luchtverversing, de vervuilde binnenlucht wordt hierbij eenvoudigweg vervangen door verse zuivere buitenlucht.
 
Bij voldoende luchtverversing blijft de koolstofdioxide (CO2)-concentratie in de lucht onder 1200 ppm (parts per million). CO2 is gemakkelijk meetbaar en wordt gebruikt als maat voor de luchtverversing.
 
Er zijn twee types luchtverversing:

  • ventileren = voortdurend verversen van lucht
  • verluchten = in korte tijd verversen van alle verontreinigde binnenlucht door het wijd openzetten van ramen en/of buitendeuren

Beide types van luchtverversing moeten toegepast worden om een goed binnenmilieu te kunnen garanderen. Ventileren is het meest belangrijk. Door te ventileren en te verluchten voorkom je dat vervuilende stoffen zich binnen opstapelen en verminder je de kans op luchtwegaandoeningen.

Vervuilde binnenlucht kan ook aanleiding geven tot vermoeidheid, hoofdpijn, prikkelbaarheid, irritatie van ogen, neus, keel of symptomen van astma.

Aanbevelingen

  • Zorg dat alle verblijfsruimten voldoende voorzieningen (ramen, roosters, spleten of een mechanische installatie) hebben om te ventileren.
  • Ventileer continu, ook wanneer er niemand aanwezig is (’s nachts, in het weekend).
  • Laat mechanische ventilatiesystemen tenminste jaarlijks schoonmaken. Reinig ventilatieroosters jaarlijks.
  • Reinig of vervang de filters van een mechanische luchttoevoer volgens de instructies van de leverancier. Hou dit bij in een logboek.
  • Voorzie voldoende ventilatie, een goede temperatuur en voldoende stilte in de slaapruimte.
  • Zet de ramen en/of deuren minstens gedurende 15 minuten open en dit ’s ochtends vóór de aankomst van de kindjes, s’ avonds als de kindjes vertrokken zijn en enkele malen doorheen de dag. Doe dat ook in de winter. Opwarmen van verse (droge) lucht kost minder energie dan opwarmen van vochtige binnenlucht.

Extra verluchting

Bij sommige activiteiten is het nodig om extra te verluchten:
 

  • Tijdens en na het schoonmaken.
  • Tijdens en na het koken en knutselen (lijmen, verven,..).
  • Bij bewegingsspelletjes.
  • Gedurende enkele maanden na aankoop van nieuwe meubels en gordijnen.
  • Tijdens en enkele maanden na renovatiewerken of schilderen van muren. Voer geen renovatiewerken uit in het bijzijn van kinderen.

Ligt de kinderopvang aan een drukke straat?

  • Ondanks de ligging zijn ventilatie en verluchting nodig, anders stapelen de vervuilende stoffen zich op in de binnenruimtes.
  • Verlucht buiten de spitsuren.
  • Doe dat liefst via een venster dat niet op de straat uitgeeft.
  • Plaats de aanvoer van een mechanische ventilatie aan de andere kant van het gebouw, verder van de straat.
(Mee)roken

In de kinderopvangverblijven mag niet gerookt worden. Dit valt onder de regelgeving voor roken in openbare ruimtes. (Mee)roken (passief roken) verhoogt de kans op wiegendood en veroorzaakt veel andere ernstige ziektes.

Aanbevelingen

  • Rook ook niet in nabijgelegen ruimtes (bv. slaapkamer/garage bij onthaalouders, bureau bij crèches).
  • Rook enkel buiten, ver genoeg van het raam of luchtaanzuiging van het ventilatiesysteem.
Lood in drinkwater

Als er loden waterleidingen aanwezig zijn in het kinderdagverblijf of je twijfelt hierover, mag alleen flessenwater gebruikt worden voor de bereiding van voeding of drank. Dit is een verplichting, geen aanbeveling (zie artikel 25 van het kinderopvangbesluit).
 
De eventuele aanwezigheid van loden leidingen vormt in oudere gebouwen het grootste gezondheidsrisico, omdat op die manier lood kan afgegeven worden aan het water. Het lichaam kan daardoor lood opnemen en opstapelen wat risico's inhoudt voor de gezondheid, vooral voor kinderen en zwangeren. Het belangrijkste effect van lood is zijn invloed op de ontwikkeling van de hersenfuncties wat kan leiden tot intellectuele achterstand, leermoeilijkheden en aandachtstoornissen.

Aanbevelingen

Het is dan ook erg belangrijk om na te gaan of er al dan niet loden leidingen of loden onderdelen aanwezig zijn.
 
Er zijn twee locaties waar loden leidingen kunnen voorkomen.

  • Loden leidingen kunnen gevonden worden tussen de straat en de watermeter. Dit is niet zichtbaar en dient bij de drinkwatermaatschappij nagevraagd te worden. 
  • Bij gebouwen (ouder dan 1970) kunnen waterleidingen binnenhuis nog uit lood bestaan.  De aanwezigheid van loden leidingen kan nagekeken worden op plaatsen waar de waterleidingen zichtbaar zijn, zoals in de kelder of onder een lavabo: lood is grijs van kleur, niet magnetisch en buigzaam.  Wanneer er geen koppelingen maar gebogen leidingen aanwezig zijn, is de kans groot dat het om loden leidingen gaat. Om loden leidingen  op te sporen, kan je gebruik maken van het beslissingsschema. Bij twijfel kan je best een loodgieter contacteren. 

Voor meer info, zie www.zorg-en-gezondheid.be/leidingwater/#lood.

De VMM ontwikkelde verschillende communicatieinstrumenten over dit onderwerp.  Je kan deze vinden op vmm.be/waterloket/campagnemateriaal.

Luchtverfrissers, verven en lijmen

Deze producten bevatten schadelijke oplosmiddelen (vluchtige organische stoffen) die verdampen tijdens en na het gebruik. Ze kunnen irritatie van ogen, neus en keel, vermoeidheid, hoofdpijn, ademhalingsproblemen en allergie veroorzaken. Dit geldt ook voor vlekkenverwijderaars.

Aanbevelingen

  • Gebruik geen verven, lijmen en spuitbussen in het bijzijn van de kinderen.
  • Verf geen muren in het bijzijn van kinderen. Verlucht extra tot de geur weg is en blijf daarna nog enkele weken extra verluchten. Dit geldt ook bij verf op waterbasis. Voer geen renovatiewerken uit in het bijzijn van de kinderen.
  • Gebruik voor het knutselen verf en lijm op waterbasis. Verlucht tijdens en na het gebruik ervan.
  • Gebruik geen luchtverfrissers, parfums of etherische oliën. Bij slechte geurtjes verlucht je best door het raam te openen.
  • Steek geen wierook, kaarsen of olie aan. Door de verbranding ontstaan kankerverwekkende stoffen.
Gezond schoonmaken

Schoonmaakmiddelen bevatten vaak schadelijke oplosmiddelen die onze luchtwegen kunnen prikkelen, maar ook op andere manieren kunnen ze gevaarlijk zijn voor kinderen (door inslikken of spatten op de huid).

Aanbevelingen

  • Gebruik geen schoonmaakmiddelen in aanwezigheid van kinderen. Verlucht goed tijdens en na het poetsen.
  • Effectief schoonmaken is cruciaal in elke kinderopvang. Door goed te reinigen kan men stof, allergenen en de meeste micro-organismen verwijderen.
  • Gebruik geen spuitbussen (bv schoonmaakmiddelen). Spuitbussen verspreiden een nevel die gemakkelijker ingeademd kan worden.
  • Beperk stof. Vooral oppervlakten waar veel activiteiten doorgaan moeten regelmatig schoongemaakt worden.
  • lLat geen natte sopdoeken en dweilen in emmers achter om groei van bacteriën en schimmels te voorkomen.
  • Ontsmet alleen indien het echt nodig is:
    • bij een epidemie
    • bij bevuiling door bloed, braken, diarree
    • bij bepaalde ziektes
  • Vermijd het gebruik van bleekwater, zeker in aanwezigheid van kinderen. Hierbij komen schadelijke dampen vrij. Meng geen chloorhoudende producten (natriumhypochloriet, bleekwater, javel) met andere schoonmaakproducten, want hierdoor kunnen schadelijke dampen vrijkomen.

Actie in de kijker

Acties rond 'Gezond binnen'

Wil je acties rond binnenmilieu organiseren?  Binnen deze projectpagina bundelen we de bestaande acties. Neem zeker eens een kijkje bij communicatiematerialen of acties. Neem contact op met...