Hotspots

Op enkele plaatsen in Vlaanderen komen verhoogde hoeveelheden aan milieuvervuilende stoffen voor in de lucht, de bodem, en/of het grondwater. Dit komt meestal door (vroegere) industriële activiteiten op deze plaatsen. Woon je in zo’n gebied, dan betekent dit dat je soms meer dan elders in contact komt met deze stoffen. Ze komen in je lichaam omdat je ze inademt of inslikt via het drinken van grondwater of het eten van groenten of eitjes uit je tuin. Omdat deze stoffen meestal ongezond zijn, kan je contact maar beter vermijden. Volg daarom de adviezen voor jouw buurt goed op.


SUBTHEMA's

Meten in de mens

Het 'Steunpunt milieu en gezondheid' onderzoekt de invloed van het milieu op de gezondheid. Humane biomonitoring vormt een belangrijk deel van hun onderzoek. Hierbij worden de aanwezigheid van milieuvervuilende stoffen in het lichaam en gerelateerde gezondheidseffecten gemeten.
De humane biomonitoringscampagnes hebben een aantal problemen op vlak van milieu en gezondheid aan het licht gebracht, zodat gerichte acties konden gebeuren. Het inzamelen van en sensibiliseren over pesticiden is hier één van.
 
In de eerste biomonitoringscampagne (2002-2006) werden negen gebieden waar een verhoogde milieuverontreiniging werd verwacht, onderzocht:

  1. Landelijk gebied
  2. Gents havengebied
  3. Antwerps havengebied
  4. Gentse agglomeratie
  5. Antwerpse agglomeratie
  6. Omgeving verbrandingsoven
  7. Invloedgebied Olen
  8. Albertkanaalzone
  9. Fruitstreek

Tijdens de tweede biomonitoringscampagne (2007-2011) gebeurden staalnames over heel Vlaanderen. Zo kregen we zicht op de gemiddelde invloed van het milieu op de Vlaming. De resultaten van deze studie werden onder andere gebruikt als controlewaarde voor biomonitoringscampagnes bij jongeren in twee onderzoeksgebieden:

  1. industriegebied van Genk-Zuid (2008-2010)
  2. industriegebied van Menen (2009-2011)

De derde biomonitoringscampagne (2012 tot 2015) onderzoekt milieuvervuilende stoffen en gezondheidseffecten bij mensen in Vlaanderen en in de hotspot Gentse kanaalzone. Deze campagne schenkt extra aandacht aan de rekrutering van doelgroepen die in de vorige campagnes minder deelnamen.
 
De resultaten van de biomonitoringscampagnes staan te lezen op de website van het 'Steunpunt milieu en gezondheid'.
Medisch milieukundigen informeren lokale actoren over de bevindingen van de studies, zodat ze hun inwoners kunnen sensibiliseren. Daarnaast signaleren ze ook lokale bezorgdheden aan de Vlaamse Overheid.

Zware metalen

De term ‘zware metalen’ wordt gebruikt voor cadmium, chroom, koper, ijzer, kwik, nikkel, mangaan, lood, zink, arseen en antimoon. Zware metalen zijn van nature aanwezig in de bodem. Sommige elementen zijn essentieel voor ons bestaan, maar dan in lage concentraties in het lichaam, bv. zink, chroom en koper.

De mens brengt extra zware metalen in het milieu (lucht, water en bodem) door verschillende activiteiten:

  • via non ferro-industrie: smelten van ertsen en recyclage van elementen uit elektronica
  • via autoverkeer: voor 1995 werd loodhoudende benzine gebruikt (dit is nu verboden) en door slijtage van remschijven
  • via loden waterleidingen: in huizen gebouwd voor 1970 kunnen nog loden waterleidingen aanwezig zijn. Het water dat door deze leidingen loopt (en vooral stil staat) zal lood bevatten.
  • via zinkassen die gebruikt zijn om wegen, pleintjes en opritten aan te leggen
  • via het gebruik van bepaalde meststoffen in het verleden
  • via sigarettenrook

Zware metalen kunnen vanaf een bepaalde concentratie de gezondheid schaden. De gezondheidsschade kan variëren naargelang het metaal waar je aan bent blootgesteld, de duur en concentratie van de blootstelling en de blootstellingsweg  (bv. via de lucht of via zelf gekweekte groenten). Zware metalen kunnen bijvoorbeeld zorgen voor darmkrampen, bloedarmoede, verminderde nierwerking, irritatie van de huid, groei- en leerstoornissen, longkanker,…

Je kan de blootstelling beperken als je de belangrijkste blootstellingswegen kent. Raadpleeg onze subthema's per metaal om te weten te komen wat de gezondheidseffecten, de blootstellingwegen, preventieve tips en normen voor dat metaal zijn:

Op de website van de Vlaamse Milieumaatschappij kan je meer info vinden over zware metalen in de lucht. Voor informatie over zware metalen in de bodem kan je terecht bij de Openbare Avalstoffenmaatschappij (OVAM) waar je per metaal een kaart met achtergrondwaarden in Vlaanderen kan vinden.