Verkeer (Onderwijs)

Acties en FAQ voor Onderwijs


Waarom streven naar een veilige en gezonde schoolomgeving?
  1. Kinderen zijn extra gevoelig aan luchtverontreiniging door verkeer omdat ze volop in ontwikkeling zijn en een sneller metabolisme hebben (ze eten meer in verhouding tot hun lichaamsgewicht en ademen sneller). 

  2. Geluidshinder doet de leerprestaties dalen, komt de concentratie niet ten goede en verstoort de communicatie tussen leerkracht en leerlingen.

  3. ​​Scholen hebben een belangrijke voorbeeldfunctie. Kinderen en jongeren brengen veel tijd door in en rond de school. De verantwoordelijkheid van scholen voor het creëren van een gezonde omgeving is dus groot. Leerkrachten hebben bovendien een grote impact op hun leerlingen waardoor het nuttig is dat ze zelf het goede voorbeeld geven.

  4. Jong geleerd is oud gedaan. Gedragsverandering bij kinderen is gemakkelijker dan bij volwassenen. Als kinderen van jongs af aan leren om bewust te kiezen voor stappen en fietsen, dan is de kans groot dat ze zich later ook actiever verplaatsen. Meer bewegen op het traject van en naar de school zorgt bovendien voor een directe gezondheidswinst.

Hoe kan je als school het verschil maken?

Als het schoolteam mobiliteitsacties uitwerkt, is het belangrijk om na te gaan of de acties gericht zijn op de verschillende niveaus van de school: individuele leerlingen, een klas, de hele school of de school en haar omgeving. Een mix van acties levert de beste resultaten op.

Een kwaliteitsvol mobiliteitsbeleid voeren op school betekent dus werken vanuit verschillende strategieën: verkeerseducatie, hieraan een aanpassing van de omgeving koppelen, afspraken maken en begeleiding voorzien voor individuele leerlingen of risicogroepen in de school.

Omgevingsgerichte maatregelen

Ga je een school of nieuwe vestiging bouwen? We raden aan om geen nieuwe scholen te bouwen op minder dan 300 meter van een snelweg of 50 meter van een provinciale weg. Vermijd ook nieuwe scholen in de eerstelijnsbebouwing langs drukke wegen (meer dan 10.000 voertuigen per etmaal).

Voorbeeldfunctie

Stimuleer het schoolpersoneel om zo veel mogelijk te voet, met de fiets of het openbaar vervoer naar de school te komen. Je kan je personeelsleden ook stimuleren om mee te doen met acties zoals ‘Woensdag Fietsdag’, ‘Bike-to-Work’ of ‘10000 stappen'.

Ook voor schooluitstappen kan je kiezen voor een duurzame verplaatsing! Kies voor leuke bestemmingen vlakbij of plekken die gemakkelijk bereikbaar zijn met het openbaar vervoer.

Informeren en sensibiliseren

Laat kinderen, ouders en schoolpersoneel ervaren wat de voordelen zijn van stappen en trappen. Doorbreek als school het idee dat ‘Koning Auto’ de norm is. Informeer hen over de gezondheidseffecten, maar ook over de haalbaarheid van alternatieve vervoerswijzen.

Hoe?

  • Neem mobiliteitstips op in het infoblad van de school.
  • Organiseer informatiesessies voor ouders.
  • Integreer verkeerseducatie voor kinderen in het lessenpakket.
  • Neem deel aan schoolacties waarbij kinderen aangespoord worden om te voet of per fiets naar school te komen.
Enkele voorbeelden: 
 
  • Kleuter- en basisonderwijs
    • De Bambini box wil (jonge) kleuters spelenderwijs duurzame mobiliteit bijbrengen.
    • Sam de Verkeersslang: Met de campagne Sam de Verkeersslang wil Mobiel 21 kinderen en ouders stimuleren om veilig en milieuvriendelijk naar school te gaan. De campagne bestaat uit een spel, inhoudelijke begeleiding, handleiding, verkeersveiligheidsmateriaal en Sam Rinkelt!
    • SOS mijn kind op de fiets: Ouders van kleuters en lagere schoolkinderen krijgen de nodige kennis om samen met hun kind naar school te stappen of te fietsen.
  • Secundair onderwijs
    • Bike@school: De Stichting Vlaamse Schoolsport werkte een handige handleiding uit waarin verkeers- en mobiliteitseducatie gekoppeld worden aan fietsvaardigheidstraining op school. 
    • Slimme Mobiele Scholen (SMS) biedt secundaire scholen inhoudelijke en financiële ondersteuning om verkeers- en mobiliteitseducatie in alle graden op de agenda te zetten.

Op www.smove.be vind je ook een groot aanbod aan acties rond duurzame mobiliteit.

Vaardigheden verhogen

Weten hoe je moet fietsen in het verkeer of hoe het openbaar vervoer werkt, beïnvloedt ook je keuze. 
 

  • Met het project ‘Meester op de fiets’ kan de school een ‘fietsmeester’ uitnodigen die samen met de leerkracht praktische fietseducatie aan de leerlingen (4–12 jarigen) geeft.
  • Het grote fietsexamen geeft een goede kijk op de vaardigheden van de leerlingen. Op het einde van de lagere school zouden kinderen voorbereid moeten zijn om zich zelfstandig als fietser in het verkeer te verplaatsen.

Heel wat gemeente- en provinciebesturen hebben ook een verkeerspark of een leskoffer fietsbehendigheid ter beschikking.

Maak de gezonde keuze gemakkelijker

Stimuleer de keuze voor een gezonde verplaatsing van en naar de school! Een schoolvervoerplan kan hierbij helpen. Je kan gebruik maken van het blanco schoolvervoerplan van VSV. Lagere scholen kunnen ook werken met Sam de Verkeersslang of het octopusplan. Voor secundaire scholen is er Slimme Mobiele Scholen (SMS)

Andere maatregelen die actieve mobiliteit bevorderen en/of het autogebruik minder aantrekkelijk maken zijn:

  • een fietspool
  • een schoolroutekaart met de meest veilige, aangename en gezonde routes om naar school te komen
  • een autovrije of autoluwe zone
  • verlichte, goed onderhouden en snelle fietsverbindingen in de schoolomgeving
  • voldoende fietsenstallingen

Contacteer de gemeente om je bij te staan.

Controleren en reguleren

Effectieve controles zijn nodig. Sensibilisatie en opvoeding zijn helaas niet voldoende. Werk voor de controles samen met de gemeentelijke en lokale politiekorpsen. De politie kan tijdens controles extra aandacht besteden aan onder andere verkeersvriendelijkheid, snelheid, parkeren, technische uitrusting van de fiets, …

Concrete afstandsregels zijn in Vlaanderen (nog) niet van kracht. Bij adviesverlening houdt de afdeling Preventie van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid wel rekening met 'het Besluit Gevoelige Bestemmingen' uit Nederland. We raden aan om geen nieuwe scholen te bouwen op minder dan 300 meter van een snelweg of 50 meter van een provinciale weg. Vermijd ook nieuwe scholen in de eerstelijnsbebouwing langs drukke wegen (meer dan 10.000 voertuigen per etmaal). 
 

Tip: Ook al ligt de school in de nabijheid van een drukke weg, ventileren en verluchten blijft cruciaal. Hou wel –indien mogelijk– rekening met het tijdstip en de plaats van verluchten. Verlucht bij voorkeur niet aan de straatzijde en zeker niet tijdens de spitsuren.