Acties rond 'Gezond binnen'

Naar project

Een gezond binnenmilieu

Binnenmilieu en gezondheidseffecten
Maatschappelijke ontwikkelingen
Kwetsbare doelgroepen
Actie!
Actieweek 'Gezond binnen' van 23 tot 29 november 2015
Ondersteuning op maat

Dagelijks brengen we zo’n 20 uur binnen door, waarvan gemiddeld 15 uur in onze eigen woning. De binnenlucht die we gedurende al die tijd inademen, kan een invloed hebben op onze gezondheid en ons welzijn. Onderzoek toont bovendien aan dat de lucht binnen in gebouwen vaak sterker vervuild is dan de buitenlucht.

Binnenmilieu en gezondheidseffecten

De luchtkwaliteit in de woning wordt onder meer bepaald door de ligging van de woning en de woning zelf, bijvoorbeeld de toegepaste bouwmaterialen en de ventilatie- en isolatievoorzieningen. Ook de manier waarop je de woning bewoont, kan een belangrijke invloed hebben op de kwaliteit van het binnenmilieu. Wat we aan vervuilende stoffen in onze woning binnen brengen en de mate en manier waarop wij ventileren en verluchten, zijn meebepalend voor de kwaliteit van ons binnenmilieu.
Er zijn heel wat stoffen in onze woning die onze gezondheid kunnen beïnvloeden:

  • chemische stoffen uit poetsproducten, luchtverfrissers, bouwmaterialen, meubels, vloerbekleding, verf, tabaksrook…

  • vocht afkomstig van bad/douche, koken, was drogen, strijken, veel personen in één ruimte,…

  • verbrandingsgassen van kachels, warmwatertoestellen, …

  • asbestvezels die vrijkomen uit verweerde asbesthoudende materialen in de woning

Een beperkte binnenmilieuvervuiling kan door hoofdpijn of moeheid voor een verminderde levenskwaliteit zorgen. In sommige omstandigheden kunnen de gezondheidseffecten groter zijn. De meest voorkomende problemen zijn irritatie van de luchtwegen en de ogen, astma, allergische reacties en hart- en vaatziekten (door tabaksrook en fijn stof). Sommige vervuilende stoffen zijn ook kankerverwekkend. 

Astma en allergie zijn de meest voorkomende chronische aandoeningen bij kinderen. In België heeft ongeveer 15% van de kinderen astma. Bij volwassenen is dat 8%. Ongeveer 20 tot 30% van de bevolking heeft last van een allergie. Vocht- en schimmelproblemen kunnen luchtwegaandoeningen veroorzaken of verergeren.

Maatschappelijke ontwikkelingen

Enkele maatschappelijke ontwikkelingen doen het belang van een gezond binnenmilieu toenemen:

  • In de eerste plaats is er de vergrijzing van de bevolking. Oudere mensen zijn gevoeliger voor de invloed van bepaalde (binnen)milieufactoren. Bovendien zien we een tendens dat mensen steeds vaker en langer thuis verzorgd worden.

  • Thuiswerken zal steeds meer ingang vinden de komende jaren. We brengen dan niet alleen meer tijd in onze woning door, maar ook de aard van deze activiteiten, zoals printen, kan een invloed hebben op de kwaliteit van de binnenlucht.

  • Nieuwe stoffen, materialen en technologieën zullen hun intrede blijven doen. Het kunnen bronnen zijn van vluchtige stoffen die vervuilend kunnen zijn voor het binnenmilieu en de gezondheid van de inwoners. Deze ontwikkelingen lopen vaak vooruit op de kennis van de (mogelijke) gezondheidseffecten en de bijhorende regelgeving.

  • ​We isoleren onze woningen steeds meer en meer. Energiezuinig of bijna-energie-neutraal bouwen zitten in de lift. Bij goede isolatie is een goede – actieve – ventilatie (met een ventilatiesysteem) erg belangrijk om woningproblemen te vermijden.

Kwetsbare doelgroepen

Zwangere vrouwen, kinderen, oudere en zieke mensen zijn extra gevoelig voor de gezondheidsrisico’s van een slechter binnenmilieu. Zij kunnen sneller ziek worden dan een gemiddeld, gezond persoon. Bovendien verblijven oudere mensen en zieken vaak meer uren per dag binnenshuis.

Dagelijks brengen we zo’n 20 uur binnen door, waarvan gemiddeld 15 uur in onze eigen woning. De binnenlucht die we gedurende al die tijd inademen, kan een invloed hebben op onze gezondheid en ons welzijn. Onderzoek toont bovendien aan dat de lucht binnen in gebouwen vaak sterker vervuild is dan de buitenlucht.

Daarnaast zijn er ook maatschappelijk kwetsbare groepen. Zij wonen vaker in huizen van slechte kwaliteit en kunnen specifieke levensstijlpatronen hebben die bijdragen aan een ongezond binnenmilieu. Bovendien kunnen zij ook gevoeliger zijn en zo sneller gezondheidsklachten ontwikkelen (stress, nutriënten- en vitaminedeficiënties kunnen het immuunsysteem ondermijnen waardoor de gevoeligheid aan schimmels bijvoorbeeld groter is). Onderaan de sociale ladder worden mensen dus meer blootgesteld én zijn ze ook gevoeliger aan schadelijke stoffen. Door hun kennis te verbeteren over bepaalde milieu- en gezondheidsrisico’s en hun risicobewustzijn te verhogen kunnen we hun vaardigheden versterken om zichzelf te beschermen tegen milieu- en gezondheidsproblemen. Bij deze doelgroepen kan het verbeteren van het binnenmilieu gezondheidswinst opleveren. Daarom proberen we met de actieweek ‘Gezond Binnen’ zo veel mogelijk deze doelgroepen te bereiken.

Actie!

Een verloren zaak? Allerminst! Internationaal staat binnenmilieu al enige tijd op de agenda, onder meer bij de Wereldgezondheidsorganisatie en het Actieprogramma Milieu en Gezondheid van de Europese Unie. In 2000 erkende de Wereldgezondheidsorganisatie het recht om gezonde lucht in te ademen in woningen als een fundamenteel recht. Het Vlaamse Binnenmilieubesluit uit 2004 legde richt- en interventiewaarden vast voor een reeks vervuilende stoffen, met als voornaamste doel gezondheidsrisico’s voor de bewoners of gebruikers van een woning of publiek toegankelijk gebouw te verminderen of weg te nemen. 

Ook jij, als lokale ambtenaar, thuisverpleegkundige, leerkracht, sociaal werker, … kan meewerken aan een gezondere binnenlucht. Doe mee aan de actieweek ‘Gezond Binnen’ en zet het thema extra in de kijker!

Actieweek 'Gezond Binnen' van 23 tot 29 november 2015

Kom je al dan niet rechtstreeks in contact met het thema wonen? Verenigingen, organisaties, professionelen, woonwinkels of gezondheidswerkers, doe mee met de actieweek ‘Gezond Binnen’! Het thema van dit jaar is ventileren en verluchten met als boodschap 'Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend'. Meer informatie over ventileren en verluchten, lees je hier.

Toon tijdens deze week zoveel mogelijk hoe mensen werk kunnen maken van een gezond binnenmilieu en organiseer daarbij acties om specifieke doelgroepen te bereiken. In de menukaart vind je alvast heel wat ondersteuning om binnen je eigen organisatie (of samen met anderen) aan de slag te gaan. Maar contacteer gerust ook de medisch milieukundige van het Logo van je regio voor ondersteuning op maat.
Op deze website vind je de downloads van alle materialen, achtergrondinformatie, good practices en updates.

Ondersteuning op maat

De medisch milieukundigen van de Logo’s werken al jaren aan het verbeteren van de binnenlucht in woningen en publiek toegankelijke gebouwen. Bij het uitvoeren van hun eerstelijnsfunctie en hun specifieke opdrachten (deskundigheidsbevordering van intermediairen, adviesverlening en informeren van einddoelgroepen rond milieugezondheidsrisico’s, uitbouwen van een lokaal netwerk, …) is ondertussen heel wat ervaring opgebouwd. Ze worden hierbij ondersteund door het VIGeZ, het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid en het departement LNE, dienst Milieu & Gezondheid.

Het Logo staat je graag bij met raad en daad

  • Wil je graag advies omtrent gezondheid in je lokaal woonbeleid?
  • Wil je de samenwerking omtrent wonen tussen diensten verbeteren?
  • Wil je een intervisie organiseren omtrent het aanpakken van vocht en schimmelproblemen?
  • Wil je een infomoment of participatie organiseren met alle woonactoren?
  • Of wil je andere ondersteuning?

Raadpleeg het Logo van jouw regio voor meer informatie.

Vlaamse organisaties kunnen dezelfde ondersteuning aanvragen bij VIGeZ (Ellen Daly, ellen.daly@vigez.be - 02/422 49 34).

Informatie en adviesverlening via de eerstelijnsfunctie

Woningonderzoeken bij gezondheidsklachten:

De medisch milieukundige van het Logo krijgt in het Vlaams Binnenmilieubesluit de taak toegewezen om woningonderzoeken uit te voeren wanneer bewoners gezondheidsklachten hebben die mogelijks worden veroorzaakt door de woning en/of zijn nabije omgeving. Tijdens dit woononderzoek wordt nagegaan of er in de woning milieufactoren aanwezig zijn die de gezondheidsklacht kunnen veroorzaken. Hierbij kijkt de medisch milieukundige hoofdzakelijk naar woongedrag en niet naar bouwtechnische problemen. Het resultaat is een verslag van de bevindingen met een analyse van potentiële oorzaken en daarbij aansluitend, indien mogelijk, tips om de situatie te verbeteren. Bij bouwtechnische problemen en huurder-verhuurder geschillen verwijst het Logo door naar meer bevoegde diensten. Procedure en voorwaarden voor deze dienstverlening

Vragen over gezond wonen:

De medisch milieukundigen van de Logo’s beantwoorden vragen van lokale actoren (en burgers) over milieugerelateerde gezondheidsproblemen. De meest voorkomende vragen gaan over vocht en schimmel, asbest, geurhinder, straling, ongedierte, koolstofmonoxide (CO) en geluidshinder. Op deze website vind je in de infofiches en achtergrondinformatie reeds veel antwoorden.

Deskundigheidsbevordering van intermediairen:

Deskundigheidsbevordering van intermediairen is belangrijk bij de ruime verspreiding van de juiste tips over gezond wonen. Jij bent als lokale ambtenaar, thuiszorgdienst, sociaal assistent, zorgverlener of huurbegeleider een belangrijke schakel om de einddoelgroep te bereiken. Jij kan hen informeren, tips doorgeven, … omdat je overtuigd bent van de gezondheidswinst die dat kan opleveren. Je draagt onze boodschap mee uit en zo bereiken we samen een grotere groep mensen. In de menukaart zijn een aantal acties opgenomen met als doel intermediairen te informeren over hoe je gezond kan wonen.

Lees ook