Asbest

Asbest zit overal in onze huizen en in onze omgeving. Het leek vroeger  immers een heel interessant materiaal: sterk, vuurvast,... Ondertussen weten we dat asbest jammer genoeg ook heel gevaarlijk is. Maar er is ook goed nieuws. Door voorzichtig om te springen met asbest in je omgeving kan je je gezondheid zo beschermen dat je geen problemen moet verwachten door asbest.

Gevolgen voor de gezondheid?

Asbestvezels kunnen 5 verschillende ziektes veroorzaken:

  • Pleurale plaques: verdikkingen van het borstvlies die kunnen verkalken. De patiënt merkt hier bijna nooit iets van. De plaques ontstaan 15 à 20 jaar na blootstelling aan asbest.
  • Mesothelioom: een kwaadaardige tumor aan het borst- of buikvlies. Mesothelioom ontwikkelt zich pas tussen 25 en 40 jaar na de blootstelling aan asbest. De ziekte kent een fatale afloop.
  • Asbestose: dit is de vorming van littekenweefsel in de longen, waardoor het moeilijker wordt om adem te halen. De patiënt wordt daardoor gevoeliger aan infecties. De ziekte ontwikkelt zich tussen de 10 en 20 jaar de blootstelling aan asbest.
  • Longkanker: deze ziekte ontwikkelt zich tussen 15 en 25 jaar na de blootstelling aan asbest. Een persoon die blootgesteld werd aan asbest en daarbij ook nog rookt, verhoogt de kans op ontwikkeling van longkanker aanzienlijk.
  • Kanker van het strottenhoofd: sedert enige tijd wordt aanvaard dat deze vorm van kanker veroorzaakt kan worden door asbest.

Asbestose, longkanker en strottenhoofdkanker komen enkel voor na een beroepsblootstelling. Dit betekent dat je lange tijd grote hoeveelheden asbestvezels hebt ingeademd. Pleurale plaques en mesothelioom kunnen ook voorkomen na blootstelling buiten het arbeidsmilieu. Toch komt mesothelioom ook hoofdzakelijk voor bij mensen die beroepshalve met asbest werkten.


Hoe blootstelling beperken?

Geen asbest = geen blootstelling

Als asbest niet-hechtgebonden is, kunnen er gemakkelijk asbestvezels vrijkomen. Niet-hechtgebonden asbest moet daarom steeds door een erkend verwijderaar verwijderd worden. Kijk op www.ovam.be/asbest voor info over wie welk soort asbest mag verwijderen.

Hechtgebonden asbest in goede staat zorgt in principe niet voor een onmiddellijk gezondheidsrisico. Toch wacht je beter niet tot de asbest er slecht aan toe is voor je het materiaal weghaalt. Je loopt dan immers een onnodig risico dat er vezels vrijkomen uit het materiaal, die je kan inademen. Haal de asbesthoudende materialen dus uit je huis en tuin weg vóór ze de kans hebben om te verslijten.  

Hechtgebonden asbest in goede staat mag door een aannemer verwijderd worden, maar je mag het ook zelf doen. Stofvorming moet je echter altijd vermijden. Daarom is het gebruik van mechanische werktuigen met grote snelheid (bv. boor- en schuurmachines) en hogedrukreinigers of ontmossers wettelijk verboden. Je mag hechtgebonden asbest wel verven, op voorwaarde dat er geen stofvormende voorbehandeling zoals schuren nodig is.

Voorzorgsmaatregelen bij verwijderen van hechtgebonden asbest

  • Vermijd stof door het materiaal te bevochtigen of te fixeren.

  • Demonteer asbestelementen één voor één met de hand  (losschroeven, losmaken) en probeer niets te breken.

  • Maak gebruik van handwerktuigen (bv. schroevendraaier, klauwhamer).

  • Gooi asbestelementen niet naar beneden, maar breng ze voorzichtig naar de begane grond  (bv. via een hoogtewerker).

  • Gebruik een stofmasker beschermingsklasse ‘FFP3’ en zorg dat het goed aansluit.

  • Gebruik een wegwerpoverall. Doe hem buiten uit en spoel ook schoenen buiten af.

  • Sla buiten de gedemonteerde asbesttoepassingen afzonderlijk op en bevochtig (of dek af).

  • Voer zo snel mogelijk af.

Asbest binnenshuis: 

  • Maak achteraf alles schoon met water en gooi dweilen, doeken,... nadien weg.

  • Verlucht goed.

Asbest buitenshuis:

  • Sluit ramen en deuren.

  • Schakel het ventilatiesysteem uit.

Tref je asbest, asbeststukjes of asbestcementdraailingen aan in je tuin? Kijk dan op www.ovam.be/asbest onder de kop asbest in de bodem om te weten wat je moet doen om je gezondheid te beschermen.


Wat is asbest?

Asbest is een vezelachtig materiaal dat tot de jaren 80 erg populair was. Asbest was goedkoop, sterk, slijtvast, hittebestendig,... Het werd veel gebruikt in de woningbouw. Daarom kan je nog in heel veel huizen en tuinen asbest terugvinden. Vanaf 1998 was het gebruik van asbest verboden. In nieuwe huizen hoor je dus geen asbest meer te vinden. De meest gekende toepassingen zijn de golfplaten, leien, bloembakken, asbestisolatie rond verwarmingsbuizen, afdichtkoord voor kacheldeurtjes,...



Er is een belangrijk onderscheid tussen hechtgebonden en niet-hechtgebonden asbest. Hechtgebonden asbest is goed gebonden aan andere stoffen. Daar zijn de asbestvezels stevig verankerd in het dragermateriaal. Zolang dat in goede staat is en niet wordt bewerkt of gesloopt, komen er nauwelijks vezels vrij. De verankering van de vezels neemt echter af naarmate het materiaal meer verweert of veroudert, waardoor het nodig wordt om het materiaal te verwijderen. Asbestcement werd onder andere gebruikt om golfplaten, leien en buizen te maken.

Bij niet-hechtgebonden asbest zijn de asbestvezels niet goed verankerd in het dragermateriaal, zodat ze zeer gemakkelijk vrijkomen als het materiaal verweert of bewerkt wordt. Dit materiaal werd bijvoorbeeld gebruikt voor asbestkoord en voor isolatie rond verwarmingsbuizen

Met het blote oog kan je nooit 100% zeker zeggen of iets asbest bevat of niet. De brochure van de Vlaamse overheid ‘Asbest in en om het huis'. Veilig omgaan met asbesthoudend materiaal’ helpt je met foto’s en een beslissingsboom een heel eind op weg.


Hoe word je blootgesteld?

Asbestvezels zijn alleen gevaarlijk als je ze inademt. Als je ze inslikt of ze komen in contact met je huid is er geen gezondheidsprobleem.

Overal zitten er een beetje asbestvezels in de lucht die we inademen. Die achtergrondconcentratie is maximaal 200 vezels/m3. Dat is gelukkig een lage concentratie, waardoor we ons hier geen zorgen over hoeven te maken.

Het inademen van extra vezels moet je wel zoveel mogelijk vermijden. De kans dat je ziek wordt, stijgt met het aantal keer dat je blootgesteld wordt, de duur van de blootstelling en de concentratie van de vezels in de lucht. De kans dat je na één blootstelling ziek wordt, blijft echter verwaarloosbaar.


Normen

  • Het besluit van de Vlaamse regering van 11 juni 2004 houdende maatregelen tot bestrijding van de gezondheidsrisico’s door verontreiniging van het binnenmilieu vermeldt een interventiewaarde van 0,1 asbestvezel/cm². De interventiewaarde komt overeen met een maximaal toelaatbaar risiconiveau. Een overschrijding van de interventiewaarde geeft aanleiding tot preventieve acties.
  • In Vlaanderen zijn momenteel geen normen voor asbest in de omgevingslucht.
  • In Vlaanderen zijn momenteel geen bodemsaneringsnormen. Of er gesaneerd moet worden, wordt telkens beslist op basis van een risico-evaluatie.

Referenties

  • www.ovam.be/asbest
  • Institute of Medicine (US) Committee on Asbestos: Selected Health Effects. Asbestos: Selected Cancers. Washington (DC): National Academies Press (US); 2006. 8, Laryngeal Cancer and Asbestos.
  • Het besluit van de Vlaamse regering van 11 juni 2004 houdende maatregelen tot bestrijding van de gezondheidsrisico’s door verontreiniging van het binnenmilieu.
  • Code van goede praktijk voor oriënterend bodemonderzoek, beschrijvend bodemonderzoek en risicoanalyse voor asbestverontreiniging, D/2012/5024/57, juni 2012.

Actie in de kijker

Gezond uit eigen grond

Tuinieren is populairder dan ooit. Mensen willen gezonde voeding uit eigen streek en gaan zelf aan de slag. Ze zaaien en planten groenten en fruit of leggen een kippenren aan. Zelf tuinieren is...