Bestrijdingsmiddelen

Bestrijdingsmiddelen worden gebruikt om organismen te bestrijden die schadelijk of hinderlijk zijn voor onszelf en onze directe leefomgeving. Het gebruik van bestrijdingsmiddelen kan risico's inhouden voor je gezondheid.

Gevolgen voor de gezondheid?

Onmiddellijke effecten

Onmiddellijke gezondheidseffecten kunnen ontstaan bij inademing, door huidcontact of door inname van grote hoeveelheden. Kortdurende piekblootstelling kan klachten geven zoals misselijkheid, braken, hoofdpijn of irritaties van luchtwegen. Hiervan is vooral de gebruiker het slachtoffer. Het is dus aangewezen het gebruik van bestrijdingsmiddelen te beperken. Nauwkeurig opvolgen van de gebruiksaanwijzing op de verpakking is ook uiterst belangrijk. De ziekenhuisopnames als gevolg van vergiftigingsverschijnselen door bestrijdingsmiddelen zijn gelukkig zeldzaam.
 
Restanten van bestrijdingsmiddelen in voedingsmiddelen, waarvan de impact op de gezondheid het meest gevreesd wordt, zijn te laag in hoeveelheid om tot een onmiddellijke vergiftiging van de consument te kunnen leiden. Toch was je best groenten en fruit grondig met kraantjeswater. Mogelijk aanwezige resten van bestrijdingsmiddelen zitten namelijk vooral aan de buitenkant en zijn waterafwasbaar.

Langetermijn- en cocktaileffecten

Bestrijdingsmiddelen zijn alomtegenwoordig. Bij gebruik komt een groot deel terecht in de lucht, in het water en in de bodem. We worden er dus, ook ongevraagd, continu aan blootgesteld.

De invloed op de gezondheid wordt bepaald door de blootstelling , die moeilijk in kaart is te brengen. Dit komt door de verscheidenheid aan bestrijdingsmiddelen, blootstellingswegen en mogelijke cocktaileffecten. Wanneer de bestrijdingsmiddelen opgenomen worden in het lichaam kunnen ze een negatief effect hebben op het immuunsysteem en de vruchtbaarheid. Ze beïnvloeden ook de seksuele ontwikkeling van jongeren. Sommige bestrijdingsmiddelen zijn kankerverwekkend. Voorzichtigheid en een correct gebruik zijn daarom belangrijk.


Hoe blootstelling beperken?

Beperk het gebruik van bestrijdingsmiddelen in en om de woning. Er bestaan heel wat alternatieve manieren om ongedierte te bannen zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen. Een overzicht van alternatieve bestrijdingsmogelijkheden vind je op www.zonderisgezonder.be.

Beperk het contact met bestrijdingsmiddelen via de voeding maximaal. Dit kan je doen door afwisseling te brengen in je eetpatroon en steeds groenten en fruit goed te wassen. Eet zo gevarieerd mogelijk en probeer ook eens je eigen groenten of fruit te telen.

Bepaalde actieve bestanddelen van bestrijdingsmiddelen komen ook voor in producten waar je het niet direct van zou verwachten. Zo is het pesticide para-dichloorbenzeen terug te vinden in WC-blokjes en luchtverfrissers. Lees daarom het etiket van deze producten in je zoektocht naar een gezond alternatief.

Meer informatie over hoe je als lokaal bestuur de blootstelling aan bestrijdingsmiddelen kan beperken, vind je hier.


Wat zijn bestrijdingsmiddelen?

Bestrijdingsmiddelen worden gebruikt om organismen te bestrijden die schadelijk of hinderlijk zijn. Zowel in de landbouw, veeteelt, industrie als in onze directe leefomgeving worden ze toegepast. Bestrijdingsmiddelen zijn alomtegenwoordig in en om de woning. Denk aan de producten die je gebruikt tegen ongedierte of onkruid in de tuin. Maar ook verven, tapijten, bouwmaterialen,.. zijn vaak behandeld met bestrijdingsmiddelen.



Volgens de Europese wetgeving worden bestrijdingsmiddelen ingedeeld als gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Gewasbeschermingsmiddelen worden ingeschakeld voor landbouwkundig gebruik terwijl biociden vooral gebruikt worden om schadelijke organismen in het huishouden te bestrijden. Insecticiden, ontsmettingsmiddelen, muizengif, afweermiddelen tegen muggen, houtbeschermingsmiddelen zijn voorbeelden van biociden.

In de dagelijkse omgang worden bestrijdingsmiddelen vaak pesticiden genoemd.


Normen

De wetgeving voor het op de markt brengen van bestrijdingsmiddelen is streng gereglementeerd. Uitgebreide onderzoeken naar onder andere gezondheidseffecten maken deel uit van de registratieprocedures die producenten moeten doorlopen vooraleer een product op de markt komt.
 
Sinds 1 januari 2015 geldt voor alle openbare diensten, scholen, ziekenhuizen, kinderdagverblijven en zorginstellingen een verbod op het gebruik van bestrijdingsmiddelen in open lucht.
 
Het gebruik van para-dichloorbenzeen in toiletblokjes en luchtverfrissers is volgens de EU-wetgeving sinds 1 juni 2015 beperkt tot maximaal 1%.
 
Het bestrijdingsmiddel glyfosaat is wereldwijd de best verkochte onkruidverdelger. In maart 2015 classificeerde de IARC (International Agency for Research on Cancer) glyfosaat als waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens. Anderzijds concludeert EFSA (European Food Safety Authority) op basis van meerdere studies dat er geen reden is om glyfosaat als kankerverwekkend in te delen. Eind juni 2016 besliste de Europese Commissie de vergunning voor glyfosaat met 18 maanden te verlengen.
 


Referenties

  • Controls of pesticide residues in food and feed. 2014. Federal Agency for the safety of the food chain, Belgium
  • Staal L. et al. 2014. Bestrijdingsmiddelen: gewasbeschermingsmiddelen en biociden. GGD Informatieblad medische milieukunde, RIVM Briefrapport 200112001/2014. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Nederland
  • Hoe moet het nu verder met glyfosaat? 2015. FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, België
  • Evaluation of five organophosphate insecticides and herbicides. 2015. IARC Monographs Volume 112, International Agency for Research on Cancer, France
  • www.zonderisgezonder.be
  • www.lne.be/themas/milieu-en-gezondheid/zonderisgezonder

     

Actie in de kijker

Gezond uit eigen grond

Tuinieren is populairder dan ooit. Mensen willen gezonde voeding uit eigen streek en gaan zelf aan de slag. Ze zaaien en planten groenten en fruit of leggen een kippenren aan. Zelf tuinieren is...