Vliegenplaag

Vliegen zoeken een warme rustplaats die beschut is tegen wind. Daarom proberen ze woningen binnen te komen via kieren, openingen en spleten. Onder bepaalde omstandigheden kunnen vliegen in grote aantallen voorkomen en overlast veroorzaken.

Gevolgen voor de gezondheid?

Direct gezondheidsrisico

Een vliegenplaag benadeelt het wooncomfort en in sommige gevallen ook het welbevinden en de gezondheid van mensen. Veel mensen ondervinden hinder van het gebrom en de aanwezigheid van vliegen.

In extreme gevallen kan een vliegenplaag ook hinderlijk zijn bij het bereiden van voedsel.


Figuur: Vliegen kunnen ziekten overbrengen op de mens.

Vliegen kunnen de gezondheid schaden doordat ze ziektekiemen naar voedsel kunnen overbrengen. Vliegen kunnen bacteriën, virussen en parasitaire wormen oppikken tijdens het eten van afval, rottend vlees en mest en deze overdragen op het eten van mensen bij een volgende ‘landing’ of via hun uitwerpselen. Deze ziekteverwerkers kunnen infectieziekten zoals ziekten van het maag-darmstelsel veroorzaken bij de mens.

Indirect gezondheidsrisico

Een tweede gezondheidsrisico vormt zich onrechtstreeks en volgt uit de neveneffecten van het overmatige gebruik van giftige bestrijdingsmiddelen in en om het huis. Gezinnen, soms met jonge kinderen, grijpen vaak naar pesticiden om de vliegen te bestrijden.

Het gebruik van pesticiden zonder de vliegenplaag aan de bron aan te pakken (bestrijding van de kweek- en broedplaatsen van de vliegen) is weinig efficiënt. Hierdoor wordt de behandeling vaak en soms met onaangepaste middelen herhaald en worden de bewoners continu aan allerlei bestrijdingsmiddelen blootgesteld. Dit kan een ongezonde situatie met zich meebrengen, afhankelijk van product, dosis en blootstelling. Kinderen zijn extra gevoelig.


Hoe overlast beperken?

Als je landelijk gaat wonen, kan je je zeker verwachten aan vliegen. Dichtbij bijvoorbeeld een veehouderij kunnen de aantallen groot worden. Eenvoudige middelen kunnen deze overlast al sterk verminderen:

  • Om vliegen binnenshuis te weren zijn vliegenramen, -deuren en –gordijnen zeer efficiënt. Zorg dat ze in goede staat zijn.
  • Sluit spleten en kieren af (vooral op zolder), maar zorg steeds voor een voldoende ventilatie in woonruimten om een gezond binnenmilieu te behouden. In de zomer kan je dit gemakkelijk bekomen door ramen waar vliegenramen in staan, open te zetten.  Bovendien zitten vliegen niet graag in de tocht en verjaag je ze door vensters tegenover elkaar open te zetten. Indien je de spleten en kieren permanent afsluit, denk er dan aan om ook in de winter verder te ventileren en te verluchten.
  • Beperk de voedselbronnen voor de vlieg.
    • Sluit al de mogelijke voedsel- en broedbronnen (vlees, fruit, ...) goed af of verwijder ze.
    • Laat eten en etensresten niet onafgedekt liggen en ruim op de grond gevallen eten meteen op. Sluit geopende drankflessen na gebruik terug goed af.
    • Kies voor een vuilnisbak die goed kan afgesloten worden en sluit hem telkens na het opbergen van afval.
    • Plaats, indien mogelijk, vuilnisbakken niet in de buurt van je woning omdat vliegen door zo’n vuilnisbak worden aangetrokken.
  • Probeer te vermijden dat vliegen in contact komen met voedsel, huisraad,  aanrecht, ... om besmettingen te voorkomen.
  • Indien mogelijk, zorg ervoor dat de composthoop niet vlak bij het huis staat. Probeer de oppervlakte van een composthoop zo klein mogelijk te houden. Dit kan je bekomen door de compost zo hoog mogelijk te stapelen. Je kan de composthoop ook afdekken met plastiek: dit voorkomt dat de vlieg eitjes legt, de temperatuur zal namelijk te hoog zijn voor de leefbaarheid van poppen en larven.
  • Zet het kippenhok achteraan in de tuin want kippen trekken vliegen aan.
  • Zorg ervoor dat je je dierenhokken dagelijks uitkuist (zeker de hokken buitenshuis) en de uitwerpselen en overtollig voedsel wegneemt. 

Vliegen kunnen best onder controle gehouden worden door het verbeteren van de milieuomstandigheden en de hygiëne. Deze aanpak geeft een duurzame oplossing in de tijd en is kosteneffectief.

  • Zoek de bron en verwijder ze. Bijvoorbeeld afvalbak leegmaken of kadavers (bv. een dode muis) opruimen. In het geval van een vliegenplaag, zal je niet altijd in staat zijn om de bron zelf aan te pakken. Spreek erover met je buren en contacteer de gemeente.
  • Je kan gebruik maken van vallen die met lijm of bestrijdingsmiddel bestreken zijn. Maar wees je bewust van de milieu-impact van deze zaken en het potentiële gezondheidsrisico dat ze inhouden wanneer kinderen hiermee in contact komen. Hang ze dus zeker op op een plaats waar kinderen niet aan kunnen. Gebruik zeker geen vliegenstrips in de slaapkamer.
  • Vallen met een lokstof zijn enkel aangeraden wanneer het om een echte plaag gaat. Hang ze dan niet op in de buurt van het huis en niet in de bereikbaarheid van kinderen, want de vliegen worden naar de val gelokt. Gebruik geen vallen met lokstof als de vliegen afkomstig zijn van een veehouderij in de buurt, want anders worden de vliegen van de veehouderij naar jouw woning gelokt.
  • Gebruik vliegenmeppers.
  • Zet vallen in de tuin. Vul een potje met zoete vloeistof en plaats de vallen in de zon.
  • Hang een vliegenlamp op. De paarskleurige UV-lamp trekt vliegen aan. Naast de lamp zit een electrisch gaas of lijmvel. De vliegen worden geëlectrocuteerd of blijven kleven.
  • Je kan biologische bestrijders of natuurlijke vijanden van de vlieg inzetten. Gebruik bij voorkeur inheemse soorten, want uitheemse soorten kunnen onze inheemse soorten verdringen.

Bestrijdingsmiddelen hebben vaak niet veel zin: zolang je de oorzaak niet aanpakt, zullen de vliegen blijven terugkomen. Vaak zijn de vliegen die je ziet slechts het topje van de ijsberg: ook eieren, larven en poppen moeten bestreden worden om de plaag aan te pakken.

Bovendien zijn de bestrijdingsmiddelen niet gezond en niet goed voor het milieu. In sommige gevallen kan het gebruik van bestrijdingsmiddelen zorgen voor een tijdelijke vermindering van de overlast en de gezondheidsrisico’s beperken.

Waarom je beter niet kiest voor bestrijdingsmiddelen kan je lezen op de website www.zonderisgezonder.be. Indien je gebruik maakt van bestrijdingsmiddelen, lees dan altijd goed het etiket om gezondheidsschade bij jezelf of anderen te voorkomen.


Wat is een vliegenplaag?

De vlieg maakt deel uit van onze natuurlijke leefomgeving: voor vogels (zwaluw, mees, mus, ... ), kikkers, spinnen en hagedissen vormen ze een belangrijke voedselbron. 

Er zijn een aantal vliegensoorten die vaak in en rond de woning voorkomen. Dit zijn vooral huis- of kamervliegen (Musca domestica of Fannia), vleesvliegen (Calliphora spp. of bromvliegen in de volksmond), fruitvliegen en enkele andere soorten die op uitwerpselen en/of voedsel leven.

Onder welbepaalde omstandigheden kunnen ze in te grote aantallen voorkomen en zo overlast veroorzaken. Vliegenplagen zijn een probleem voor de voedselhygiëne (verspreiden van ziektekiemen) en kunnen ook enorme hinder veroorzaken bij de getroffen bevolking.

In de Nederlandstalige literatuur of wetgeving is er geen praktische definitie van "een vliegenplaag" terug te vinden. In Canada gebruiken ze een zeer eenvoudige methode om vliegenoverlast te bepalen: ze hangen een wit bord van 8x13 cm op plaatsen waar er veel vliegen rusten. Na één week tellen ze de vlekjes op het bord die afkomstig zijn van uitwerpselen en braaksel. Is dit getal hoger dan 100, dan is dit een aanwijzing dat bestrijding vereist is.

In de praktijk komt het er vaak op neer dat met een dosis gezond verstand en wat ervaring kan uitgemaakt worden of het een plaag of eerder een natuurlijk verhoogd aantal vliegen betreft.


Normen

Er zijn geen expliciete wettelijke normen specifiek voor het voorkomen van vliegen. Vlarem II zegt wel dat een exploitant alle nodige maatregelen moet nemen om de buurt niet te hinderen.
 


Referenties

  • www.zonderisgezonder.be
  • Dierplaagbeheersing GGD Amsterdam
  • Wonen en gezondheid, De Schrijver K., Tilborghs G. en Wildemeersch D.; Vlaamse Gezondheidsinspectie, 2005.
  • Gezondheidsrisico's en aanpak vliegenplagen, Medisch Milieukundigen bij de Logo's, 2010.
  • Stappenplan vergelijkend brononderzoek, Provincie Antwerpen

Actie in de kijker

Campagnetoolkit Warme Dagen

Elk jaar in de zomer hebben we enkele warme dagen.  De hoge temperatuur en ozonpieken kunnen gevolgen hebben voor de gezondheid.  Daarom vraagt de Vlaamse Overheid om...

Gezond uit eigen grond

Tuinieren is populairder dan ooit. Mensen willen gezonde voeding uit eigen streek en gaan zelf aan de slag. Ze zaaien en planten groenten en fruit of leggen een kippenren aan. Zelf tuinieren is...