Vocht en temperatuur

De juiste temperatuur en vochtigheidsgraad in de woning garanderen niet enkel optimaal comfort voor de inwoners, maar bepalen ook enorm de kwaliteit van het binnenmilieu in de woning. Een te hoge luchtvochtigheid in de woning kan schimmelproblemen veroorzaken, maar een te lage luchtvochtigheid veroorzaakt ook lichamelijke ongemakken. Ook de temperatuur blijft best binnen bepaalde waarden om geen last te krijgen van condensatieproblemen of oververhitting.

Gevolgen voor de gezondheid?

Vocht

Een te hoge luchtvochtigheid in de woning

  • verhoogt de verspreiding van microben.
  • doet het thermisch comfort in een woning dalen.
  • geeft aanleiding tot gezondheidsklachten (verhoogd voorkomen van luchtwegklachten zoals niezen en hoesten, meer astma en chronische bronchitis).
  • werkt de vorming van schimmel in de hand.

Ook te lage luchtvochtigheid kan een effect hebben op de gezondheid. Zo kan een te lage luchtvochtigheid aanleiding geven tot

  • uitdroging van de slijmvliezen van de bovenste luchtwegen, waardoor een grotere kans op irritatie en verminderde filterende functie optreedt
  • dalende geurperceptie
  • droge, geïrriteerde ogen
  • meer statische elektriciteit in de lucht
  • meer zwevend stof

Temperatuur

Zowel de feitelijke temperaturen binnenhuis, als de thermische behaaglijkheid van een woning kunnen een effect hebben op het welbevinden en gezondheid van de bewoners.

Langdurige blootstelling aan relatief hoge temperaturen ( boven 25°C) kunnen zorgen voor uitdroging, hoofdpijn, (ongewone) vermoeidheid, duizeligheid en hartproblemen. In extreme situaties kunnen aanhoudende hoge binnentemperaturen tot een verhoogde kans op sterfte leiden door bijvoorbeeld hartcomplicaties als gevolg van de hoge temperatuur.
Hoge binnentemperaturen zijn voornamelijk gevaarlijk voor ouderen en jonge kinderen.

De mate waarin temperatuurbelasting een effect heeft op de gezondheid is afhankelijk van persoonlijke kenmerken zoals bloeddruk, gebruik van geneesmiddelen zoals slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen en bloeddrukverlagende middelen.

Een woning die thermisch onbehaaglijk (zowel lokaal als algemeen) is, zorgt voornamelijk voor comfortklachten zoals: hinder door tocht, grote temperatuur gradiënt tussen hoofd en voeten, koudestraling,…Van tocht in een woning word je niet ziek. Wel kan de afkoeling door langdurig “ in de toch te zitten” zorgen voor een stijve nek.


 


Hoe problemen met vocht in huis beperken?

Alle bronnen van vocht binnenhuis beperken is niet mogelijk. Daarom is het belangrijk dat er in een woning continu geventileerd wordt door een ventilatiesysteem , verluchtingsroosters of door ramen op een kleine kier of kiep. Dit moet worden aangevuld met een aantal keer per dag te verluchten. Zeker na vochtproducerende activiteiten zoals douchen, strijken, koken is het belangrijk dat er verlucht wordt.

Vochtproblemen door bewonersgedrag.

Heel wat dagdagelijkse activiteiten zorgen voor vocht in de woning: koken, douchen, de was drogen of poesten. Je kan het vochtgehalte in een woning beperken door op een aantal zaken te letten:

• Kook nooit langdurig met open deksel en gebruik steeds de dampkap.
• Droog je wasgoed buiten als het kan.
• Trek na het douchen de natte muren af met een raamtrekker. Dit vocht kan dan niet verdampen in je badkamer.

Vochtproblemen door bouwtechnische oorzaken.

Buiten opstapeling van vocht afkomstig van dagdagelijkse activiteiten kan een bouwtechnisch probleem ook aanleiding geven tot een vochtprobleem in de woning.

• Bouwvocht
• Condensatie van vocht op koude oppervlakken: ramen, koude muren of koude bruggen
• Regendoorslag
• Lekken
• Opstijgend vocht

Bij vochtproblemen door bouwtechnische problemen is het aangeraden om een aannemer of een andere specialist te raadplegen om het probleem te verhelpen.


Wat is een goede vochtigheid en temperatuur in huis?

Vocht

Vocht kan op verschillende manieren in huis komen. De twee voornaamste oorzaken zijn:

  • Bewonersgedrag: In een gemiddelde 4-persoonswoning komt dagelijks vocht vrij bij allerlei dagelijkse activiteiten zoals wassen, koken, schoonmaken maar ook gewoon door adem te halen. Dit kan per dag zo'n 10 liter vocht opleveren.
  • Bouwtechnische oorzaken: De constructie van de woning kan ook voor vocht zorgen. Zo moet er bij een nieuwbouw of na verbouwingen de eerste maanden veel vocht verdampen. Maar ook bouwtechnische fouten kunnen zorgen voor een vochtprobleem in de woning. Bv condensatie op plaatsen waar de muur isolatie verbroken wordt ( koude brug) of  opstijgend vocht uit een kruipkelder.

De luchtvochtigheid in de woning wordt meestal uitgedrukt in 'relatieve luchtvochtigheid'. Dit is de verhouding tussen de hoeveelheid waterdamp in de lucht en de maximale hoeveelheid waterdamp die er in de lucht kan zitten bij de gegeven temperatuur. De ideale luchtvochtigheidsgraad in de woning varieert van seizoen tot seizoen. Dit omdat de relatieve luchtvochtigheidsgraad afhankelijk is van de temperatuur. Hoe lager de temperatuur, hoe minder vocht de lucht kan bevatten en dus hoe sneller vocht in de lucht gaat condenseren en vochtproblemen gaat veroorzaken.

In België woont ongeveer 20% van de bevolking in een woning met een vochtprobleem. Deze zijn herkenbaar door verschijnselen zoals condensatie, vochtige muren/vloeren, schimmelvorming of rot. Maar ook door muffe lucht of de aanwezigheid van ongedierte zoals pissebedden en zilvervisjes.

Schimmels verkiezen een relatieve vochtigheidsgraad van minimum 70% en ze groeien het snelst bij een relatieve vochtigheidsgraad van 90-100%. In onze woningen is vocht vaak de enige beperkende factor voor schimmelgroei. Dit betekent dat als we schimmelproblemen willen bestrijden, we daarom eerst het vochtprobleem van de woning moeten aanpakken.

Temperatuur

Een thermisch comfortabele ruimte wordt gezien als een ruimte waar de temperatuur aangenaam is: niet te warm, niet te koud. Wat als aangenaam wordt beschouwd is afhankelijk van verschillende factoren zoals activiteitsniveau, kleding, specifieke verschillen van mens tot mens. Bijkomende factoren die het thermisch comfort bepalen zijn luchtvochtigheid, het verschil tussen de temperatuur rond hoofd en voeten, warmte- of koudestraling en tocht.
 
De ideale temperatuur in een woning ligt rond de 20°C . De meeste mensen vinden dit ook de prettigste luchttemperatuur. 

Als de temperatuur onder de 15°C daalt dan bestaat het risico op condensatie. In de slaapkamer ligt de ideale temperatuur rond de 18°C. Bij extreem warme dagen is het daarom best om  de warmte zoveel mogelijk buiten te houden door verduisterende gordijnen of rolluiken.

De temperatuur in de woning bepaalt mee de relatieve luchtvochtigheid in een woning. Hoe lager de temperatuur, hoe minder vocht de lucht kan bevatten en dus hoe sneller vocht in de lucht gaat condenseren op koude oppervlakken en vochtproblemen gaat veroorzaken. Daarom is het in onverwarmde ruimtes extra belangrijk om goed te ventileren en verluchten.


Normen

Vocht

In de winter adviseert het 'Vlaams binnenmilieubesluit' een relatieve luchtvochtigheid tussen de 30% en 55%.

In de zomer mag de relatieve luchtvochtigheid variëren tussen de 30% en 80%.

Temperatuur

De richtwaarde  in het 'Vlaams binnenmilieubesluit' ligt tussen de 20°C en 24°C voor de winter en tussen de 22°C  en 26°C voor de zomer. De temperatuur gaat liefst niet hoger dan 27°C of lager dan 17°C.


Referenties

  • WHO guidelines for indoor air quality: dampness and mould, 2009.
  • De Schrijver K. et G. Tilborghs , D. Wildemeersch 2009, Wonen en Gezondheid, Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid
  • van Ginkel J et al. 2012. GGD-richtlijn medische milieukunde Schimmel- en vochtproblemen in woningen. Bilthoven, Nederland: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM
  • Boerstra A. et al. 2007 Handboek Binnenmilieu. Rotterdam RIVM
  • Van Steertegem. M. online cijfers MilieurapportVlaanderen

Actie in de kijker

Campagnetoolkit Warme Dagen

Elk jaar in de zomer hebben we enkele warme dagen.  De hoge temperatuur en ozonpieken kunnen gevolgen hebben voor de gezondheid.  Daarom vraagt de Vlaamse Overheid om...

Gezond uit eigen grond

Tuinieren is populairder dan ooit. Mensen willen gezonde voeding uit eigen streek en gaan zelf aan de slag. Ze zaaien en planten groenten en fruit of leggen een kippenren aan. Zelf tuinieren is...